Azerbejdžan zvanično uveo JF-17 lovce u vazduhoplovstvo

Ministarstvo odbrane Azerbejdžana potvrdilo je 6. jula da lovci JF-17 Thunder Block III operativno lete u sastavu azerbejdžanskog ratnog vazduhoplovstva.

Vazduhoplovstvo je tim povodom objavilo snimak na kojem se dva jednosjeda, sa taktičkim oznakama 24-501 i 24-502, uzdižu i slijeću tokom obučnih letova.

Riječ je o prvom zvaničnom video-materijalu koji prikazuje avione u aktivnoj upotrebi, prenosi portal Oružje Online, pozivajući se na objavu resora odbrane.

Prema navodima azerbejdžanskog Ministarstva odbrane, avioni su leteli sa tri spoljna rezervoara goriva i bez naoružanja.

Analiza satelitskih snimaka baze Nasosnaja, koju navodi obavještajna firma Janes, pokazuje da je lokacija nedavno prošla kroz značajnu nadogradnju.

Nadogradnja je uključivala izgradnju 16 novih hangara, odnosno skloništa za avione.

Na snimku se, pored dva prikazana aviona, vide i nosovi još dva JF-17 u susjednim skloništima, što upućuje da flota na toj bazi broji više aviona od prikazanih.

Prema izvještaju portala Quwa, avioni nose oznaku i grafiku divlje mačke „Jaguar” na repu, što ukazuje na naziv novoformirane eskadrile.

Otkad Azerbejdžan zapravo koristi JF-17?

Pakistanska vlada je u septembru 2024. potvrdila da je Azerbejdžan pristao da kupi 40 lovaca JF-17, čime je Baku postao najveći izvozni kupac ovog aviona.

Prvobitni ugovor iz februara 2024. procjenjivan je na oko 1,6 milijardi dolara za početnu seriju, obuku i naoružanje.

Portal Army Recognition navodi da je taj paket do juna 2025. proširen na oko 4,6 milijardi dolara za cjelokupnu porudžbinu od 40 aviona.

Azerbejdžanski predsjednik Ilham Alijev je 8. novembra 2025, prema navodima Army Recognition-a, tokom vojne parade povodom Dana pobjede u Bakuu javno potvrdio ulazak prvih JF-17 Block III lovaca u sastav vazduhoplovstva.

Riječ je bila o četiri jednosjeda i jednom dvosjedu.

Taj nastup je u tadašnjim medijskim izvještajima već opisivan kao „ulazak u operativnu službu”.

Objava snimka od 6. jula 2026. sa obučnim letovima predstavlja, stoga, noviji korak u tom nizu.

Riječ je o prvoj zvaničnoj video-potvrdi aktivne upotrebe aviona u svakodnevnoj obuci, a ne o prvom trenutku njihovog formalnog uvođenja u flotu.

Prema portalu Quwa i The Defense News, isti avioni su nedugo potom po prvi put učestvovali u zajedničkoj vazdušnoj vježbi sa Turskom, pod nazivom „Guardians of the Skies”.

Do sada je azerbejdžansko vazduhoplovstvo počivalo na flotama iz sovjetskog nasljeđa.

Prema podacima portala TURDEF, riječ je o oko 11 lovaca MiG-29 i jurišnicima Su-25.

Čime su novi lovci naoružani?

JF-17C Block III je, prema opisu iz glavnog materijala i navodima portala Defence Security Asia, opremljen radarom KLJ-7A sa aktivnim elektronskim skeniranjem (AESA).

Avion je kompatibilan s raketom vazduh-vazduh velikog dometa PL-15E, kao i kraćim raketama tipa PL-10E.

Dug je oko 14,9 metara, raspon krila mu je 9,45 metara, a pokreće ga rusko projektovani motor Klimov RD-93.

Maksimalna brzina se navodi na oko 1,6 maha, odnosno približno 1.900 kilometara na čas.

Prema listu The National Interest, koji navodi portal Defence Blog, cijena po komadu procjenjuje se na oko 30 miliona dolara.

To je znatno jeftinije od zapadnih lovaca poput F-16 Block 70/72.

Glavni materijal takođe navodi da bi Azerbejdžan, uz JF-17, mogao naoružati i starije MiG-29 kineskom raketom CM-400AKG.

Ta tvrdnja predstavlja tumačenje autora teksta o mogućem razvoju događaja, a ne potvrđenu činjenicu o postojećem ugovoru, te je treba čitati kao takvu.

Kako analitičari ocjenjuju uticaj na regionalnu ravnotežu?

Regionalni analitičari ocjenjuju uvođenje JF-17 kao značajnu promjenu vazdušne ravnoteže na Južnom Kavkazu, ali sa različitim akcentima.

Portal Defence Security Asia navodi da avion Azerbejdžanu daje sposobnost dejstva na velikim daljinama i umreženog ratovanja koje nadmašuje zastarjele sovjetske platforme kojima raspolaže Jermenija.

Sa jermenske strane, Sem Lihtenštajn, analitičar američke konsultantske kuće RANE koja se bavi procjenom geopolitičkih rizika, izjavio je za Forbes da nabavka JF-17 dodatno pogoršava vojnu poziciju Jerevana u odnosu na Baku.

Lihtenštajn ocjenjuje da bi Jermenija najvjerovatnije razmatrala nabavku indijskih lovaca Su-30MKI kao odgovor, umjesto skupljih francuskih Rafalea.

Prema pisanju Jamestown fondacije, Jermenija je krajem 2025. bila u fazi finalizacije ugovora vrijednog oko 3 milijarde dolara za osam do dvanaest indijskih lovaca Su-30MKI.

Isporuke su, prema tim navodima, planirane između 2027. i 2029. godine, a analitičari taj potez eksplicitno povezuju sa azerbejdžanskom nabavkom JF-17.

Jermenski ministar odbrane Suren Papikjan je, međutim, 3. novembra 2025. demantovao postojanje takvog ugovora, izjavivši novinarima da “takvog dogovora nema”, prenosi agencija Arminfo.

Papikjanov demanti je uslijedio nakon serije medijskih izvještaja, uključujući i onaj Jamestown fondacije, o navodnom napredovanju pregovora s Indijom, tako da status nabavke Su-30MKI ostaje sporan i nepotvrđen.

Zvanična reakcija jermenskog Ministarstva odbrane na potvrdu Bakua od 6. jula nije bila dostupna u pregledanim izvorima do trenutka objave ove vijesti.

Šta ugovor znači za Pakistan i Kinu?

Za Pakistan, ugovor predstavlja, prema ocjeni više izvora uključujući Army Recognition, njegov najveći pojedinačni odbrambeni izvozni posao u istoriji zemlje.

Riječ je o referenci koja bi mogla olakšati dalju prodaju aviona drugim državama.

Prema Wikipediji, JF-17 od ranije koriste i Mjanmar i Nigerija, dok su Bangladeš i Somalija, prema dostupnim izvještajima, u različitim fazama pregovora o mogućoj nabavci.

Za Kinu, čiji je motor Klimov RD-93 rusko-projektovan, ali proizveden po licenci, ovaj izvoz ima poseban značaj.

Riječ je o avionu sa kineskom avionikom i naoružanjem koji se prodaje državi koja tradicionalno kupuje rusku, tursku i izraelsku opremu.

To predstavlja širenje kineskog uticaja u regionu koji je decenijama bio pretežno oslonjen na Moskvu.